เหตุใดการระบุ “Ra 1.6” จึงยังทำให้ผลตรวจรับผิวงานต่างกันได้
ตกลงผิวที่ทำหน้าที่จริง แนววัด และเงื่อนไขการประเมินก่อนเปรียบเทียบรายงานความหยาบ
ลองสมมติว่าฝาครอบที่ผ่านการตัดเฉือนมีผิวซีลระบุ “Ra 1.6” ผู้ผลิตรายงานว่าผ่าน แต่ฝ่ายตรวจรับได้ผลต่างออกไป ผู้ผลิตวัดใกล้ขอบตามแนวรอยตัดเฉือน ขณะที่ฝ่ายรับวัดใกล้กึ่งกลางในแนวตัดขวางรอย และใช้การตั้งค่าตัวกรองต่างกัน สิ่งแรกที่ควรทำคือเทียบฉบับแก้ไขแบบ ตำแหน่ง ทิศทาง และเงื่อนไขการวัด ไม่ใช่สั่งให้ทำผิวให้เรียบขึ้นทันที ตัวเลขความหยาบจะใช้ประกอบการตัดสินตรวจรับได้เมื่อทั้งสองฝ่ายสามารถวัดซ้ำบนผิวและภายใต้เงื่อนไขที่ตกลงกัน
เริ่มจากผิวที่ระบุและหน้าที่ของผิวนั้น
ทำเครื่องหมายผิวซีลหรือผิวประกบจริงบนแบบ ระบุว่าข้อกำหนดความหยาบครอบคลุมบริเวณใด และต้องเป็นไปตามข้อกำหนดก่อนหรือหลังขั้นตอนตกแต่งผิวหรือปรับสภาพผิวที่ระบุ หมายเหตุทั่วไป สัญลักษณ์เฉพาะจุด และสมมติฐานเรื่องกระบวนการของผู้ผลิตอาจหมายถึงคนละสภาพผิว เก็บหน่วยและความหมายของค่าขีดจำกัดตามหลักการระบุในแบบที่ใช้ไว้ด้วย ไม่ควรเติมกฎตรวจรับทั้งหมดจากข้อความ “1.6” ในอีเมลเพียงอย่างเดียว
ถามด้วยว่าผิวนั้นต้องทำอะไรเมื่อประกอบแล้ว สำหรับฝาครอบตัวอย่าง การผ่านข้อกำหนดความหยาบกับการซีลได้ตามต้องการเป็นคนละเรื่อง ผิวคู่ประกบ ซีล ความราบ ความเสียหาย และเงื่อนไขการประกอบอาจต้องพิจารณาร่วมกัน หากต้องทดสอบการรั่ว ให้กำหนดแยกกับผู้รับผิดชอบการออกแบบ การลดขีดจำกัด Ra โดยยังไม่ทราบสาเหตุอาจเพิ่มงานตกแต่งผิว แต่ปัญหาการรั่วยังคงอยู่
Ra กับ Rz บอกข้อมูลของโปรไฟล์ต่างกัน
Ra สรุปขนาดความเบี่ยงเบนของโปรไฟล์ จึงไม่ได้เก็บรูปร่างทั้งหมดของแนวที่วัด ผิวที่มีความขรุขระกระจายทั่วกับผิวที่มีร่องเฉพาะจุดอาจต้องตรวจต่างกัน แม้ค่า Ra ใกล้กัน ส่วน Rz เกี่ยวข้องกับความสูงของยอดและร่อง แต่ต้องอ่านนิยามและวิธีประเมินควบคู่กับมาตรฐานที่ระบุ คำอธิบายของ Mitutoyo ยังเตือนว่า Rz ในมาตรฐานเก่าอาจหมายถึงพารามิเตอร์อีกแบบหนึ่ง [1]
อย่าใช้ตัวคูณตายตัวแปลง Ra เป็นขีดจำกัด Rz สำหรับทุกผิว หากแบบกำหนด Ra แต่ผู้ผลิตส่งเฉพาะ Rz ให้ถามว่าสามารถวัด Ra ตามวิธีที่ตกลงกันได้หรือไม่ ถ้าหน้าที่ใช้งานต้องการพารามิเตอร์เพิ่มหรือเกณฑ์รอยขีดข่วน ฝ่ายออกแบบควรกำหนดและอนุมัติข้อกำหนดนั้น การเพิ่ม Rz หลังส่งมอบเพื่อปฏิเสธงานหนึ่งล็อตคือการเปลี่ยนฐานการตรวจรับ ไม่ใช่การอธิบายผล Ra เดิมให้ชัดเจน
แนววัดหนึ่งเส้นแทนผิวได้เพียงบางส่วน
วาดแนววัดลงบนแบบหรือภาพถ่าย พร้อมแสดงทิศทางเทียบกับรอยตัดเฉือน การวัดตามร่องและการวัดข้ามร่องอาจไม่ได้อธิบายลักษณะผิวเดียวกัน เลือกตำแหน่งและทิศทางให้เหมาะกับข้อกำหนดที่ใช้และประเด็นด้านการใช้งาน แล้วบันทึกไว้ ไม่ควรให้ผู้ตรวจแต่ละคนเลือกแนวที่เข้าถึงง่ายหรือให้ค่าดีที่สุดเอง
ขอบ รู หรือแนวผิวซีลที่แคบของฝาครอบตัวอย่างอาจขัดขวางระยะวิ่งที่วางแผนไว้ ก่อนใช้ตรวจรับงานผลิต ให้ผู้ผลิตแสดงแนวที่วัดได้จริงและข้อจำกัด ผิวข้างเคียงที่วัดง่ายกว่าไม่ได้ใช้แทนได้โดยอัตโนมัติ หากวัดตามที่ตั้งใจไม่ได้ ให้ตกลงวิธีทางเลือกและข้อจำกัดกับผู้รับผิดชอบด้านเทคนิคก่อน ไม่ใช่ย้ายตำแหน่งโดยไม่แจ้ง
- 1ผิวซีลหรือผิวประกบที่ทำหน้าที่จริง
- 2แนววัดและทิศทางการเคลื่อนวัด
- 3โปรไฟล์และเงื่อนไขการประเมิน
ภาพแสดงหลักการเท่านั้น ลูกศรระบุทิศทางการวัด ไม่ใช่ทิศทางบังคับสำหรับทุกผิว โปรไฟล์เป็นภาพประกอบ ไม่ได้ระบุค่าความหยาบหรือการตั้งค่าเพื่อรับงาน
เทียบเงื่อนไขก่อนเทียบค่า
เมื่อรายงานไม่ตรงกัน ให้ขอพารามิเตอร์และหน่วย มาตรฐานและฉบับที่ใช้ การตั้งค่าตัวกรอง ค่าความยาวที่เกี่ยวข้อง รายละเอียดหัวเข็มหรือเซนเซอร์ ตำแหน่งและทิศทาง รวมถึงขั้นตอนการผลิตขณะวัด เก็บผลแต่ละครั้งหรือบันทึกโปรไฟล์ที่มีอยู่ คำว่า “ใช้ค่าเริ่มต้นของโรงงาน” ยังอธิบายไม่พอ หากเครื่องมือใช้ซอฟต์แวร์หรือการเลือกมาตรฐานต่างกัน
รายการนี้ช่วยให้ทำการเปรียบเทียบซ้ำได้ ไม่ใช่การกำหนดค่าตัวเลขจากบทความนี้ การเลือกค่าและกฎเริ่มต้นที่เหมาะสมขึ้นอยู่กับข้อกำหนดและวิธีวัด การเข้าถึงของหัวเข็ม ความสะอาดผิว และการตรวจสอบสภาพเครื่องมือก็ควรอยู่ในการสืบหาสาเหตุ หากเปรียบเทียบแบบสัมผัสกับแบบแสง ต้องประเมินก่อนว่าทั้งสองวิธีเหมาะกับผิวและข้อกำหนดนี้หรือไม่ จึงจะพิจารณาความเทียบกันได้ของค่า
| สิ่งที่พบ | สิ่งที่ยังไม่ทราบ | หลักฐานที่ควรขอ |
|---|---|---|
| บันทึกเพียง “Ra ผ่าน” | สิ่งที่ยังไม่ทราบไม่ทราบแนววัดและเงื่อนไขการประเมิน | หลักฐานที่ควรขอภาพระบุตำแหน่งและทิศทาง พร้อมพารามิเตอร์ หน่วย และเงื่อนไข |
| วัดผิวเดียวกันคนละทิศทาง | สิ่งที่ยังไม่ทราบอาจเป็นคนละหน้าตัดของลักษณะผิว | หลักฐานที่ควรขอผลเปรียบเทียบจากตำแหน่งและทิศทางที่ตกลงกัน |
| แบบกำหนด Ra แต่รายงาน Rz | สิ่งที่ยังไม่ทราบยังไม่แสดงความสอดคล้องของพารามิเตอร์ที่กำหนด | หลักฐานที่ควรขอผล Ra ตามวิธีที่ตกลง หรือการเปลี่ยนข้อกำหนดที่อนุมัติแล้ว |
| Ra ผ่าน แต่เกิดการรั่ว | สิ่งที่ยังไม่ทราบความหยาบผ่านไม่ได้ยืนยันหน้าที่การซีล | หลักฐานที่ควรขอบันทึกความหยาบ พร้อมการตรวจหน้าที่และเรขาคณิตที่ตกลงแยกกัน |
อ่านแบบเก่าตามบริบทฉบับมาตรฐานของแบบ
แค็ตตาล็อกสาธารณะของ ISO ระบุว่า ISO 21920-2:2021 ครอบคลุมคำศัพท์และพารามิเตอร์ของวิธีโปรไฟล์ ส่วน ISO 21920-3:2021 ครอบคลุมตัวดำเนินการของข้อกำหนด ประวัติเอกสารเชื่อมโยงกับ ISO 4287 และ ISO 4288 เดิมตามลำดับ [2] [3] ข้อมูลนี้บอกขอบเขตและความสัมพันธ์ของเอกสาร ไม่ใช่กฎรายละเอียดทั้งหมดสำหรับตีความแบบ
สัญญาหรือแบบเดิมอาจอ้างฉบับ ISO หรือ JIS รุ่นก่อนอย่างชัดเจน อย่าเปลี่ยนการอ้างอิงเพียงเพราะเมนูเครื่องมือมีมาตรฐานใหม่กว่า ตรวจหมายเหตุทั่วไป ข้อกำหนดที่อ้างถึง และฉบับแก้ไขที่ตกลงไว้ หากตกลงเปลี่ยนมาใช้ ISO 21920 ให้ระบุสัญลักษณ์และเงื่อนไขการประเมินที่ได้รับผลกระทบ เปรียบเทียบผลที่จะเกิด และบันทึกฉบับแก้ไขที่อนุมัติก่อนใช้ตรวจรับ การเปลี่ยนเมนูไม่ได้พิสูจน์ว่าผลแบบเก่ากับใหม่เทียบเท่ากัน
เก็บหลักฐานก่อนทำผิวใหม่
เก็บชิ้นงานที่มีข้อโต้แย้งพร้อมรหัสระบุ ฉบับแก้ไขแบบ และรายงานเดิม ก่อนทำผิวใหม่ ให้เทียบวิธีของทั้งสองฝ่ายบนแนววัดที่ระบุ โดยตรึงเงื่อนไขสำหรับการเปรียบเทียบและบันทึกว่ากำลังตรวจความต่างใด หากยังตัดสินต่างกันใกล้ขีดจำกัด ให้ทีมคุณภาพและเทคนิคพิจารณาความไม่แน่นอนในการวัดและกฎตัดสินความสอดคล้องที่ตกลงกัน ค่าบนจอที่น้อยกว่าไม่ได้ถูกต้องกว่าโดยอัตโนมัติ
เมื่อเข้าใจสาเหตุแล้ว จัดทำคำสั่งตรวจที่ระบุผิวและตำแหน่ง พารามิเตอร์และขีดจำกัด มาตรฐาน วิธีและการตั้งค่า สภาพชิ้นงาน ข้อมูลในรายงาน และการจัดการข้อยกเว้น แยกแผนสุ่มตัวอย่างและการทดสอบหน้าที่ที่ตกลงไว้ หากเสนอแก้ไขชิ้นงาน ให้ประเมินผลต่อมิติและการใช้งาน ขออนุมัติ และตรวจสภาพหลังแก้ไข เป้าหมายคือฐานการตรวจรับร่วมกันที่ใช้กับล็อตถัดไปได้ ไม่ใช่เพียงค่าที่ดูดีครั้งเดียว
ข้อความสอบถามผู้ผลิตสำหรับปรับใช้
เปิดตัวอย่างคำถาม
ขอให้ช่วยตรวจข้อกำหนดความหยาบของ [รหัสชิ้นงาน / ฉบับแก้ไขแบบ] บน [ผิวซีลหรือผิวประกบ] ที่ทำเครื่องหมายไว้ แบบระบุ [พารามิเตอร์ ค่า และหน่วย] โดยต้องการตรวจรับในสภาพ [ขั้นตอนการผลิต] กรุณาแจ้งมาตรฐานและฉบับที่ใช้ การตีความขีดจำกัด ตำแหน่งและทิศทางวัด การตั้งค่าตัวกรองและความยาว รายละเอียดหัวเข็ม/เซนเซอร์และเครื่องมือ รวมถึงสภาพชิ้นงานขณะวัด ขอภาพแสดงแนววัด และผลแต่ละครั้งหรือบันทึกโปรไฟล์หากมี ประเด็นที่กังวลคือ [รายงานต่างกัน / ร่อง / ปัญหาการใช้งาน] หากการเข้าถึงหรือวิธีที่กำหนดมีข้อจำกัด กรุณาอธิบายและเสนอทางเลือกเพื่ออนุมัติก่อนเปลี่ยนวิธีหรือแก้ไขชิ้นงาน โปรดแยกข้อเสนอแก้แบบและการทดสอบหน้าที่ออกจากผลความสอดคล้องตามข้อกำหนดความหยาบปัจจุบัน
แหล่งข้อมูลและขอบเขต
- Mitutoyo — 表面粗さの基礎知識
บทความความรู้ทางการของ Mitutoyo คำอธิบายพารามิเตอร์และสัญลักษณ์เก่าอยู่ในบริบทฉบับ JIS/ISO ที่หน้าเว็บระบุ ตัวเลขในตารางไม่ใช่การตั้งค่าสากลสำหรับตัวอย่างนี้
- ISO 21920-2:2021 — official public catalog
แค็ตตาล็อกสาธารณะทางการ ISO 21920-2:2021 อ่านขอบเขตและประวัติเอกสาร ไม่ได้อ่านมาตรฐานฉบับเต็ม
- ISO 21920-3:2021 — official public catalog
แค็ตตาล็อกสาธารณะทางการ ISO 21920-3:2021 อ่านเฉพาะขอบเขตและประวัติ ไม่ได้คัดลอกหรือตรวจสอบค่าเริ่มต้นและกฎตรวจรับโดยละเอียด